• Kostas Katsoulas blog
  • School ICT Teacher

November 8, 2013

Ικανότητες διδασκαλίας από απόσταση & τεχνική Delphi

Last updated on 5:25 AM

Προσδιορισμός των ικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας από απόσταση με την τεχνική Delphi

Μέρος της Μεταπτυχιακής Διπλωματικής Εργασίας μου στα πλαίσια του ΠΜΣ Διδακτική της Τεχνολογίας και Ψηφιακά Συστήματα αποτέλεσε η έρευνα για τον προσδιορισμό των ικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi, που υλοποιήθηκε με τη συμμετοχή έμπειρων εκπαιδευτών και στελεχών των προγραμμάτων δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση των φορέων Γενικής Γραμματείας Δια Βίου Μάθησης (ΓΓΔΒΜ) και Ινστιτούτου Διαρκούς Εκπαίδευσης Ενηλίκων (ΙΔΕΚΕ, σήμερα ΙΝΕΔΙΒΙΜ).

Η έρευνα παρουσιάστηκε στο 7ο Διεθνές Συνέδριο για την Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση/ 7th International Conference in Open and Distance Learning – ICODL2013 (Αθήνα, 8-10 Νοεμβρίου 2013) με τον τίτλο "Ο προσδιορισμός των ικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας στο πεδίο της δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi" (πρακτικά του Συνεδρίου ICODL2013, σελ. 36-50).

Η παρουσίαση της εργασίας στο Συνέδριο:


Η εκπαίδευση από απόσταση τα τελευταία χρόνια υλοποιείται κυρίως μέσω διαδικτύου, επομένως στην έρευνά μου χρησιμοποίησα τους όρους “ικανότητες διδασκαλίας από απόσταση” και “ικανότητες διαδικτυακής διδασκαλίας” ως ταυτόσημους. Ως ικανότητα στο πεδίο της διδασκαλίας μπορούμε να ορίσουμε τις γνώσεις, τις δεξιότητες ή άλλα χαρακτηριστικά (πχ στάσεις, συμπεριφορές) που είναι εφαρμόσιμα στο επάγγελμα της διδασκαλίας.

Η τεχνική Delphi ή μέθοδος Delphi αξιοποιεί τη γνώση επαγγελματιών που έχουν εμπειρία σε ένα πεδίο προκειμένου να ληφθεί μια απόφαση για ένα ζήτημα που σχετίζεται με το πεδίο. Η τεχνική εφαρμόζεται σε ποικίλους τομείς πχ στην Τεχνολογία, την Υγεία, την Εκπαίδευση. Η αξία της ως προς άλλες μεθόδους είναι ότι αποτελεί μια δομημένη διαδικασία που μέσω της παράθεσης απόψεων από τους έμπειρους συμμετέχοντες οδηγεί στη σύγκλιση προς μια κοινά αποδεκτή πρόταση, απάντηση ή απόφαση. Η σύγκλιση επιτυγχάνεται μέσω επαναληπτικών γύρων κατά τους οποίους οι συμμετέχοντες ενημερώνονται για τις απόψεις των υπολοίπων και πιθανόν αναθεωρούν τη δική τους άποψη. Ορισμένα από τα κύρια χαρακτηριστικά της μεθόδου (ασύγχρονη αλληλεπίδραση και ανωνυμία των συμμετεχόντων) την καθιστούν ως μια “από τα κάτω” (bottom-up) δημοκρατική προσέγγιση στη λήψη αποφάσεων (decision making) και τη χάραξη πολιτικής (policy making). Η τεχνική Delphi έχει ήδη χρησιμοποιηθεί από τα μέσα της δεκαετίας ’90 για τον προσδιορισμό των ικανοτήτων διδασκαλίας από απόσταση στα πλαίσια της Γ’ Βάθμιας εκπαίδευσης, όμως, από ερευνητές στις ΗΠΑ (Thach, 1994; Williams, 2000; Egan & Akdere, 2005; Bailie, 2006, 2011).

Έτσι το σκεπτικό της έρευνας για τον προσδιορισμό των ικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας για τη δια βίου εκπαίδευση από απόσταση ήταν ότι:

  • Οι εκπαιδευτές και τα στελέχη των προγραμμάτων δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση των φορέων ΓΓΔΒΜ και ΙΔΕΚΕ έχουν αποκτήσει γνώσεις και εμπειρίες από την εξαετή υλοποίηση των αντίστοιχων προγραμμάτων από το 2006 ως το 2011 (Γ’ και Δ’ ΚΠΣ).
  • Η ΓΓΔΒΜ είναι ο αρμόδιος φορέας για τη δημόσια πολιτική δια βίου μάθησης της Ελλάδας, άρα οι γνώσεις και οι εμπειρίες των στελεχών και εκπαιδευτών της δεν είναι μικρής σημασίας.
  • Το παραπάνω στελεχιακό δυναμικό των ΓΓΔΒΜ και ΙΔΕΚΕ μπορεί με την αξιοποίηση της τεχνικής Delphi να αποφανθεί για τις ικανότητες που απαιτείται να διαθέτουν οι εκπαιδευτές τέτοιων προγραμμάτων.
  • Η λήψη απόφασης για τις ικανότητες ουσιαστικά αποτελεί μια γνώση χρήσιμη για τους φορείς σχεδιασμού και υλοποίησης προγραμμάτων δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση, διότι ο προσδιορισμός των ικανοτήτων διδασκαλίας είναι, σύμφωνα με τη βιβλιογραφία, το πρώτο βήμα για το σχεδιασμό προγραμμάτων σπουδών εκπαίδευσης εκπαιδευτικών.

Σκοπός της έρευνας, που υλοποιήθηκε κατά το διάστημα Νοέμβριος 2011 – Ιανουάριος 2012, διαδικτυακά, με την υποστήριξη του συστήματος διαχείρισης περιεχομένου MOODLE, ήταν ο προσδιορισμός των ικανοτήτων αποτελεσματικής διδασκαλίας για προγράμματα δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση με την τεχνική Delphi, με εθελοντική συμμετοχή έμπειρων εκπαιδευτών και στελεχών των αντίστοιχων προγραμμάτων των ΓΓΔΒΜ/ ΙΔΕΚΕ. Το ερευνητικό ερώτημα ήταν “ποιες ικανότητες προσδιορίζονται, από μία ομάδα έμπειρων στελεχών και εκπαιδευτών προγραμμάτων δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση, ως οι πλέον σημαντικές για μια αποτελεσματική διδασκαλία στα πλαίσια προγραμμάτων δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση“. Το είδος έρευνας ήταν μια τροποποιημένη μορφή της τεχνικής Delphi: η τροποποίηση ήταν ότι στον Α’ γύρο λήφθηκε υπόψη η προηγούμενη σχετική έρευνα.

Το δείγμα συμμετεχόντων αντλήθηκε από μια δεξαμενή 700 υποψηφίων εκπαιδευτών των προγραμμάτων δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση των φορέων ΓΓΔΒΜ/ ΙΔΕΚΕ, με το κριτήριο της διδακτικής εμπειρίας στην εκπαίδευση από απόσταση, και 25 στελεχών των παραπάνω φορέων, με κριτήριο την κατοχή διδακτορικού ή μεταπτυχιακού τίτλου στην Επιστήμη της Εκπαίδευσης ή την κατοχή θέσης προϊσταμένου. Ζήτησα και έλαβα σχετική άδεια από το Διοικητικό Συμβούλιο του ΙΔΕΚΕ ώστε να χρησιμοποιήσω τα e-mails των εκπαιδευτών για την αποστολή της πρόσκλησης εκδήλωσης ενδιαφέροντος για την έρευνα.

Οι ικανότητες που αξιοποιήθηκαν από την προηγούμενη σχετική έρευνα των Thach (1994), Williams (2000), Abdulla (2004), Egan και Akdere (2005), Bailie (2006, 2011), ήταν οι: Άριστη γνώση της γλώσσας διδασκαλίας, γνώση διδακτικών στρατηγικών και μοντέλων, γνώση δικτύων υπολογιστών, γνώση θεωριών μάθησης ενηλίκων, γνώση θεωριών μάθησης και μαθησιακών στυλ,γνώση του πεδίου της μάθησης από απόσταση, γνώση του περιεχομένου, γνώση πολυμέσων, γνώση πρόσβασης στην τεχνολογία, γνώση τεχνικών εμπλοκής των μαθητών, γνώση της βασικής τεχνολογίας, γνώση υποστηρικτικών υπηρεσιών, δεξιότητες ανάλυσης δεδομένων, δεξιότητες ανατροφοδότησης, δεξιότητες γραφής, δεξιότητες με διαδικτυακά εργαλεία, δεξιότητες διαπροσωπικής επικοινωνίας, δεξιότητες διατύπωσης ερωτήσεων, δεξιότητες διευκόλυνσης,δεξιότητες λογισμικού, δεξιότητες οργάνωσης, δεξιότητες παρουσίασης, δεξιότητες συνεργασίας/ ομαδικής εργασίας, δεξιότητες σε συνεργατικά μαθησιακά περιβάλλοντα, δεξιότητες σχεδιασμού.

Κατά τον Α’ γύρο της τεχνικής προτάθηκαν και ορίστηκαν τέσσερις (4) ικανότητες, που δεν περιλαμβάνονταν στην παραπάνω προεπιλεγμένη λίστα ικανοτήτων: Οι δεξιότητες αξιολόγησης, οι δεξιότητες διαχείρισης κρίσεων – συγκρούσεων μεταξύ των εκπαιδευομένων, η γνώση των χαρακτηριστικών και των αναγκών των εκπαιδευομένων και οι δεξιότητες μέντωρα. Οι ορισμοί και η τεκμηρίωσή τους παρατίθενται στο πλήρες άρθρο (πρακτικά του Συνεδρίου ICODL2013, σελ. 36-50).

Οι ικανότητες που προσδιορίστηκαν ως οι σημαντικότερες (ταυτόσημα, σπουδαιότερες) για την αποτελεσματική διδασκαλία προγραμμάτων δια βίου εκπαίδευσης από απόσταση, στο Γ’ γύρο υλοποίησης της μεθόδου κατά τον οποίο επιτεύχθηκε ομοφωνία, παρατίθενται στον παρακάτω πίνακα. Χρησιμοποιήθηκε 4-βαθμη κλίμακα Likert (1: απόλυτα σημαντική, 2: αρκετά σημαντική, 3: λίγο σημαντική, 4: ασήμαντη). Ο διάμεσος (Δ) επιλέχθηκε για την απόδοση περιγραφικού χαρακτηρισμού των ικανοτήτων. Η επίτευξη ομοφωνίας καθορίστηκε από το διατεταρτημοριακό εύρος (IQR). IQR = 0 ή 1 σημαίνει απόλυτη ή σχετική ομοφωνία, αντίστοιχα, ενώ IQR =2 σημαίνει μη ομοφωνία.

Κατάταξη ικανοτήτων ανά μέση τιμή σπουδαιότητας (ΜΣ)

ΙκανότηταΔ Χαρακτηρισμός IQR
Γνώση θεωριών μάθησης ενηλίκων1,141Απόλυτα σημαντική0
Δεξιότητες αξιολόγησης1,1410
Δεξιότητες καθοδήγησης και ανατροφοδότησης1,1410
Γνώση του πεδίου της μάθησης από απόσταση1,2911
Γνώση του περιεχομένου1,2911
Γνώση χαρακτ. και αναγκών των εκπ/μενων1,2911
Δεξιότητες διαπροσωπικής επικοινωνίας1,4311
Δεξιότητες συνεργασίας/ ομαδικής εργασίας1,4311
Γνώση διδακτικών στρατηγικών και μοντέλων1,572 Αρκετά σημαντική1
10 Γνώση θεωριών μάθησης και μαθησιακών στυλ1,7121
Δεξιότητες με διαδικτυακά εργαλεία1,7121
Δεξιότητες διευκόλυνσης σε συζητήσεις1,7121
Δεξιότητες μέντωρα1,7121
Δεξιότητες οργάνωσης1,7121
Δεξιότητες παρουσίασης1,7121
Δεξ. σε συνεργατικά μαθησιακά περιβάλλοντα1,7121
17 Δεξιότητες διατύπωσης ερωτήσεων1,8620
Δεξιότητες διαχείρισης κρίσεων – συγκρούσεων μεταξύ των εκπαιδευομένων1,8621
19 Γνώση πρόσβασης στην τεχνολογία2,0020

Βιβλιογραφικές Αναφορές

  • Abdulla, A.G. (2004). Distance learning students’ perceptions of the online instructor roles and competencies. Dissertation Abstracts International, 51(07), 2409A.
  • Bailie, J.L. (2006). Effective distance education competencies as perceived by online university faculty and students (Doctoral dissertation, Nova Southeastern University, 2006). Ανάκτηση από τη βάση δεδομένων ProQuest Dissertations and Theses. (UMI No. 3406623).
  • Bailie, J.L. (2011). Effective online instructional competencies as perceived by online uni­versity faculty and students: A sequel study. Journal of Online Learning and Teach­ing, 7(1), 82-89.
  • Egan, T.M., & Akdere, M. (2005). Clarifying distance education roles and competencies: Exploring similarities and differences between professional and student-practitioner perspectives. The American Journal of Distance Education, 19(2), 87-103.
  • Thach, E.C. (1994). Perceptions of distance education experts regarding the roles, outputs and competencies needed in the field of distance education (Doctoral dissertation). Dissertation Abstracts International, 55(10), 3166A.
  • Williams, P.E. (2000). Defining distance education roles and competencies for higher education institutions: A computer-mediated Delphi study (Doctoral dissertation, Texas A&M University, 2000). Ανάκτηση από τη βάση δεδομένων ProQuest Dissertations and Theses. (UMI No. 9969029).

May 17, 2013

Εκπαιδευτικό υλικό: Έννοιες προγραμματισμού με Scratch

Last updated on 3:33 AM

Εκπαιδευτικό υλικό για τη μάθηση εννοιών προγραμματισμού με το Scratch

Στα πλαίσια μιας δεκάωρης εκπαιδευτικής παρέμβασης για την ενότητα “Προγραμματίζω τον Υπολογιστή” του μαθήματος ΤΠΕ, στις τάξεις Ε’ και ΣΤ’ στο 15ο Δημοτικό Σχολείο Χανίων (βλ. και άρθρο Μάθηση εννοιών προγραμματισμού με το Scratch με βάση τις ταξινομίες Bloom και SOLO για την τεκμηρίωση της παρέμβασης), δημιουργήθηκε το παρακάτω εκπαιδευτικό υλικό. Οι έννοιες προγραμματισμού για τις οποίες δημιουργήθηκε το υλικό είναι οι: δομή ακολουθίας, αρχικοποίηση, γεγονότα, επικοινωνία με μηνύματα.

Υλικό σε ppt – διαλέξεις για τη διδασκαλία των προγραμματιστικών εννοιών με το Scratch:

Υλικό σε pdf – σημειώσεις για τη μάθηση των προγραμματιστικών εννοιών με το Scratch:

Μάθηση προγραμματιστικών εννοιών με το Scratch (σημειώσεις - pdf) from Kostas Katsoulas

Τεστ αξιολόγησης της γνώσης προγραμματιστικών εννοιών με το Scratch, στις γνωστικές κατηγορίες της μεικτής ταξινομίας Bloom και SOLO:

May 15, 2013

Έννοιες προγραμματισμού, Scratch, ταξινομίες Bloom & SOLO

Last updated on 3:27 AM

Μάθηση εννοιών προγραμματισμού με το Scratch με βάση τις ταξινομίες Bloom και SOLO

Η εργασία “Διερεύνηση της μάθησης εννοιών προγραμματισμού με το Scratch από μαθητές Ε’ και ΣΤ’ δημοτικού με βάση μια μεικτή ταξινομία Bloom και SOLO“, που παρουσίασα στις 10 Μαΐου 2013 στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς, στα πλαίσια του 3ου Πανελληνίου Συνεδρίου «Ένταξη και Χρήση των ΤΠΕ στην Εκπαιδευτική Διαδικασία», αποτελεί αναφορά σε μια έρευνα (post-test only design) σε 78 μαθητές των τάξεων Ε’ και ΣΤ’ του 15ου Δημοτικού Σχολείου Χανίων. Σκοπός της έρευνας ήταν η αξιοποίηση του Scratch στο μάθημα ΤΠΕ του δημοτικού για τη μάθηση των προγραμματιστικών εννοιών: δομή ακολουθίας, αρχικοποίηση, παράλληλη εκτέλεση γεγονότων και επικοινωνία/ συγχρονισμός με μηνύματα. Η παρουσίαση της εργασίας στο Συνέδριο:


Για τη διαπίστωση του γνωστικού επιπέδου στο οποίο είναι εφικτό οι μαθητές αυτής της ηλικίας να μάθουν τις παραπάνω έννοιες, αξιοποιήθηκε μια μεικτή ταξινομία Bloom και SOLΟ σύμφωνα με το μοντέλο των Meerbaum-Salant, Armoni και Ben-Ari (2010).

Τι είναι η ταξινομία Bloom

Η ταξινομία Bloom είναι μια κατάταξη των μαθησιακών στόχων που προτάθηκε από τον Αμερικανό εκπαιδευτικό – ψυχολόγο Benjamin Bloom το 1956. Σύμφωνα με την ταξινομία οι μαθησιακοί στόχοι διακρίνονται σε τρεις περιοχές: τη γνωστική, τη συναισθηματική και την ψυχοκινητική. Οι μαθησιακοί στόχοι της γνωστικής περιοχής περιλαμβάνουν τις εξής κατηγορίες: γνώση, κατανόηση, εφαρμογή, ανάλυση, σύνθεση, αξιολόγηση. Οι έξι αυτές κατηγορίες αποτελούν την ταξινομία γνωστικών στόχων του Bloom και είναι ιεραρχημένες: η πρώτη κατηγορία (γνώση) είναι η κατωτέρου επιπέδου ενώ η έκτη (αξιολόγηση) είναι η ανωτέρου επιπέδου. Προϋπόθεση για την επίτευξη γνωστικών στόχων μιας κατηγορίας είναι η επίτευξη γνωστικών στόχων της αμέσως κατώτερης κατηγορίας.

Το 2001 η ταξινομία των γνωστικών στόχων αναθεωρήθηκε από τους Lorin Anderson, πρώην φοιτητή του Bloom, και David Krathwohl, συνεργάτη του Bloom. Η βασική διαφορά της αναθεωρημένης ταξινομίας (Krathwohl, 2002) είναι ότι αποτελεί ένα δισδιάστατο μοντέλο [Cognitive Process Χ Knowledge]. Στη διάσταση knowledge συμπεριλήφθηκαν οι υποκατηγορίες της κατηγορίας γνώση της αρχικής ταξινομίας. Στη διάσταση cognitive process (γνωστική διεργασία) οι κατηγορίες διατυπώθηκαν με τη χρήση ρήματος, αντί ουσιαστικού, διότι θεωρήθηκε ότι η επίτευξη γνωστικών στόχων είναι μια ενεργητική μορφή σκέψης που μπορεί να οριστεί ορθά μόνο με τη χρήση ρημάτων. Οι κατηγορίες στη διάσταση της γνωστικής διεργασίας είναι οι: θυμάμαι, κατανοώ, εφαρμόζω, αναλύω, αξιολογώ, δημιουργώ. Η κατηγορία δημιουργώ προάχθηκε στο ανώτερο επίπεδο με το σκεπτικό ότι η δημιουργία προϋποθέτει την κατοχή ικανοτήτων αξιολόγησης. Στα πλαίσια της εργασίας, από το δισδιάστατο μοντέλο της αναθεωρημένης ταξινομίας Bloom, αξιοποιήθηκε μόνο η διάσταση της γνωστικής διεργασίας. Στο παρακάτω σχήμα φαίνεται η αντιστοίχιση της διάστασης αυτής με την αρχική ταξινομία.

Η αρχική (1956) και η αναθεωρημένη (2001) ταξινομία γνωστικών στόχων Bloom (πηγή: www4.uwsp.edu)
Ο Benjamin Bloom
Στον πίνακα 1 περιλαμβάνονται ο ορισμός για κάθε κατηγορία γνωστικής διεργασίας και οι συγκεκριμένες γνωστικές διεργασίες ανά κατηγορία (υποκατηγορίες).

Πίνακας 1: Αναθεωρημένη ταξινομία γνωστικών στόχων Bloom (διάσταση γνωστικής διεργασίας)

ΚατηγορίαΟρισμόςΥποκατηγορίες
Θυμάμαι (Remember)Ανακαλώ την προηγούμενη γνώσηαναγνωρίζω (recognize), ανακαλώ (recall)
Κατανοώ (Understand)Προσδιορίζω το νόημα των διδακτικών μηνυμάτωνερμηνεύω (interpret), δείχνω με παράδειγμα (exemplify), ταξινομώ (classify), συνοψίζω (summarize), συμπεραίνω (infer), συγκρίνω (compare), εξηγώ (explain)
Εφαρμόζω (Apply)Εκτελώ ή χρησιμοποιώ μια διαδικασία σε μια δεδομένη κατάστασηεκτελώ (execute), υλοποιώ (implement)
Αναλύω (Analyze)Αναλύω το υλικό στα συστατικά του μέρη ώστε να το κατανοήσω ως σύνολοδιαφοροποιώ (differentiate), οργανώνω (organize), αποδίδω (attribute)
Αξιολογώ (Evaluate)Κάνω κρίσεις βασισμένες σε κριτήρια ή κανόνεςεξετάζω (check), κρίνω (critique)
Δημιουργώ (Create)Συνθέτω στοιχεία για να σχηματίσω ένα καινοτόμο λειτουργικό σύνολο ή φτιάχνω ένα πρωτότυπο προϊόνδημιουργώ (generate), σχεδιάζω (plan), παράγω (produce)

Τι είναι η ταξινομία SOLO

Η ταξινομία SOLO (Structure of the Observed Learning Outcome) είναι μια κατάταξη των μαθησιακών αποτελεσμάτων σε ιεραρχική μορφή που προτάθηκε από τους Αυστραλούς εκπαιδευτικούς – ψυχολόγους John Biggs και Kevin Collis (1982). Η ταξινομία είναι ιεραρχημένη διότι περιγράφει επίπεδα μάθησης αυξανόμενης πολυπλοκότητας. Στον πίνακα 2 περιγράφονται τα πέντε επίπεδα της ταξινομίας: χωρίς δομή (προδομικά), μονοδομικά, πολυδομικά, σχεσιακά, αφαιρετικά.

Πίνακας 2: Ταξινομία SOLO

ΕπίπεδοΠεριγραφή
ΠροδομικόΔεν εστιάζω σε κανένα από τα στοιχεία που σχετίζονται με το εξεταζόμενο αντικείμενο
ΜονοδομικόΕστιάζω σε ένα από τα στοιχεία που σχετίζονται με το εξεταζόμενο αντικείμενο
ΠολυδομικόΕστιάζω σε άνω του ενός στοιχεία που σχετίζονται με το εξεταζόμενο αντικείμενο αλλά αδυνατώ να τα συσχετίσω
ΣχεσιακόΕστιάζω στα περισσότερα στοιχεία που σχετίζονται με το εξεταζόμενο αντικείμενο και τα συσχετίζω σε ένα εννοιολογικό σχήμα
ΑφαιρετικόΕπιπλέον ως προς το προηγούμενο, ανακαλώ το εννοιολογικό σχήμα και το αξιοποιώ σε νέα περιβάλλοντα

Ο συνδυασμός των ταξινομιών Bloom και SOLO

Ο λόγος που οι Meerbaum-Salant, Armoni και Ben-Ari (2010) πρότειναν τη μεικτή ταξινομία ήταν η αδυναμία κατάταξης των μαθησιακών αποτελεσμάτων στις ιεραρχημένες κατηγορίες της ταξινομίας Bloom, σε αντιστοιχία με το επίπεδο πολυπλοκότητάς τους. Για παράδειγμα η δημιουργία μιας γραμμής κώδικα κατατάσσεται στην κατηγορία Bloom δημιουργώ. Η πλήρης κατανόηση μιας προγραμματιστικής έννοιας κατατάσσεται στην κατώτερη κατηγορία Bloom κατανοώ. Όμως, αναμφίβολα είναι πιο εύκολο οι μαθητές να καταφέρουν να δημιουργήσουν μία γραμμή κώδικα παρά να κατανοήσουν πλήρως μια έννοια προγραμματισμού. Για να αντιμετωπιστεί αυτό το παράδοξο προτάθηκε ο συνδυασμός των παραπάνω δύο ιεραρχημένων ταξινομιών.

Από το καρτεσιανό γινόμενο των δύο ταξινομιών προκύπτουν 6 x 5 = 30 γνωστικές κατηγορίες. Οι Meerbaum-Salant, Armoni και Ben-Ari (2010) υποστήριξαν ότι οι κατηγορίες για τις οποίες έχει νόημα να πραγματοποιηθεί έρευνα στο πλαίσιο της μάθησης εννοιών προγραμματισμού σε συγκεκριμένο προγραμματιστικό περιβάλλον είναι οι: (1) κατανοώ μονοδομικά, (2) εφαρμόζω μονοδομικά, (3) δημιουργώ μονοδομικά, (4) κατανοώ πολυδομικά, (5) εφαρμόζω πολυδομικά, (6) δημιουργώ πολυδομικά, (7) κατανοώ σχεσιακά, (8) εφαρμόζω σχεσιακά, (9) δημιουργώ σχεσιακά. Οι εννέα κατηγορίες είναι ιεραρχημένες: Το κατώτερο επίπεδο είναι το (1) κατανοώ μονοδομικάενώ το ανώτερο είναι το (9) δημιουργώ σχεσιακά. Έτσι επιλύθηκαν οι αδυναμίες της ταξινομίας Bloom αφού, στο συγκεκριμένο παραπάνω παράδειγμα, η δημιουργία μίας γραμμής κώδικα κατατάσσεται στην κατηγορία (3) δημιουργώ μονοδομικά, ενώ η νοητικά ανώτερη διεργασία της πλήρους κατανόησης μιας προγραμματιστικής έννοιας κατατάσσεται στην κατηγορία (7) κατανοώ σχεσιακά.

Αξιοποίηση της μεικτής ταξινομίας στην πράξη

Η παραπάνω μεικτή ταξινομία βρίσκει εφαρμογή στη διδακτική της Πληροφορικής. Ο εκπαιδευτικός της Πληροφορικής πρέπει να λάβει υπόψη του την ερμηνεία της καθεμιάς από τις κατηγορίες Bloom και SOLO στο πλαίσιο της μάθησης προγραμματισμού, με βάση τις συγκεκριμένες γνωστικές διεργασίες (υποκατηγορίες) του πίνακα 1. Έτσι:
  • Κατανοώ = {Εξηγώ, συνοψίζω, συγκρίνω, ταξινομώ} προγραμματιστικές έννοιες, {δίνω παράδειγμα, συμπεραίνω} με προγραμματιστικές έννοιες.
  • Εφαρμόζω = Εκτελώ κώδικα που περιέχει ή που αντιστοιχεί σε προγραμματιστικές έννοιες.
  • Δημιουργώ = {Δημιουργώ, παράγω} κώδικα ή σχεδιάζω πρόγραμμα αξιοποιώντας προγραμματιστικές έννοιες.
  • Μονοδομικά = Μερική, μονοδιάστατη γνώση μιας έννοιας σε συγκεκριμένο προγραμματιστικό περιβάλλον.
  • Πολυδομικά = Μερική, πολυδιάστατη γνώση μιας έννοιας σε συγκεκριμένο προγραμματιστικό περιβάλλον αλλά χωρίς την ικανότητα συσχετισμού της έννοιας με άλλες έννοιες ή δομές του περιβάλλοντος.
  • Σχεσιακά = Πλήρης γνώση μιας έννοιας σε σχέση με άλλες έννοιες και δομές του συγκεκριμένου προγραμματιστικού περιβάλλοντος.
Το πλαίσιο στο οποίο αξιοποιήθηκε η μεικτή ταξινομία, η μεθοδολογία και τα αποτελέσματα περιγράφονται στο πλήρες κείμενο “Διερεύνηση της μάθησης εννοιών προγραμματισμού με το Scratch από μαθητές Ε’ και ΣΤ’ δημοτικού με βάση μια μεικτή ταξινομία Bloom και SOLO“. Σε επόμενο άρθρο θα διαμοιράσω το σχετικό εκπαιδευτικό υλικό που δημιουργήθηκε για την υποστήριξη της παρέμβασης.

Βιβλιογραφικές Αναφορές

  • Biggs, J. B. & Collis, K. F. (1982). Evaluating the Quality of Learning: The SOLO Taxonomy. NY: Academic Press.
  • Krathwohl, D. R. (2002). A revision of Bloom’s taxonomy: An overview. Theory into Practice, 41 (4), pp. 212-225. Διαθέσιμο στο http://rt3region7.ncdpi.wikispaces.net/file/view/8+Perspectives+on+RBT.pdf
  • Meerbaum-Salant, O., Armoni, M. & Ben-Ari, M. (2010). Learning Computer Science Concepts with Scratch. Sixth international workshop on Computing education research, pp. 69-76, Aaarhus, Denmark. doi:10.1145/1839594.1839607. Διαθέσιμο στο http://dl.acm.org/citation.cfm?id=1839607.

November 20, 2012

Tutorials για απόκτηση δεξιοτήτων χρήσης Second Life

Last updated on 2:37 AM

Video tutorials για απόκτηση βασικών δεξιοτήτων χρήσης του Second Life

Απόκτηση βασικών δεξιοτήτων χρήσης του 3Δ εικονικού κόσμου Second Life σε τέσσερα βίντεο – tutorials:

1. Κινήσεις avatar & Χειρισμός κάμερα


2. Τρόποι επικοινωνίας κ αλληλεπίδρασης με avatars


3. Αλληλεπίδραση με 3Δ εικονικά αντικείμενων



4) Αναζήτηση πληροφοριών και τηλεμεταφορά








November 6, 2012

Scratch: Εργασίες σε Πανελλήνια Συνέδρια (2008 – 2012)

Last updated on 11:37 AM

Το προγραμματιστικό περιβάλλον Scratch: Εργασίες σε Πανελλήνια Συνέδρια (2008 – 2012)

Στο παρόν άρθρο καταγράφω τις εργασίες που έχουν δημοσιευθεί στα πρακτικά Πανελληνίων Συνεδρίων της ΕΤΠΕ και της ΠΕΚΑΠ για το προγραμματιστικό περιβάλλον Scratch. Η ανάγκη που το κάνω είναι ότι ναι μεν το Scratch προτείνεται πλέον επίσημα ακόμα και για το μάθημα Τ.Π.Ε. των Δημοτικών Σχολείων με ΕΑΕΠ, στα πλαίσια της θεματικής ενότητας “Προγραμματίζω και Ελέγχω” για τις τάξεις Ε’ και ΣΤ’, αλλά η αξιοποίηση του περιβάλλοντος αυτού από την εκπαιδευτική κοινότητα γίνεται μάλλον με σκοπό οι μαθητές να ευχαριστηθούν και να εντυπωσιαστούν δημιουργώντας σκηνικά και μικρές ιστορίες και όχι με σκοπό τη διερεύνηση του βαθμού στον οποίο οι μαθητές μαθαίνουν προγραμματιστικές έννοιες. Από τη στιγμή λοιπόν που οι εκπαιδευτικοί Πληροφορικής μπήκαμε στα Δημοτικά Σχολεία για τη διδασκαλία των Τ.Π.Ε., ας διδάξουμε και το γνωστικό αντικείμενο της Πληροφορικής πιο μεθοδολογικά. Έτσι ήμουν περίεργος να δω τι έχει “παίξει” για το Scratch σε πανελλήνια συνέδρια.

Έκανα αναζήτηση σε όλα τα συνέδρια των παραπάνω δύο Ενώσεων από τότε που πρωτοεμφανίστηκε το Scratch στην ελληνική εκπαιδευτική κοινότητα (2008) μέχρι σήμερα. Εντόπισα συνολικά 25 εργασίες, εκ των οποίων 6 σχετίζονται με την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση, 9 με τη Δευτεροβάθμια (4 με το Γυμνάσιο και 5 με το Λύκειο) και 2 με την Τριτοβάθμια Εκπαίδευση. Στη λίστα με τις 25 εργασίες έχουν συμπεριληφθεί και αρκετές εργασίες-αναφορές σε εργαστηριακές συνεδρίες. Οι περισσότερες εργασίες αποτελούν προτάσεις διδασκαλίας (διδακτικά σενάρια). Κάποιες στοχεύουν στη διδασκαλία προγραμματιστικών εννοιών, από το Δημοτικό έως και την Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, και κάποιες αποτελούν διαθεματικές προτάσεις διδασκαλίας ή προσπάθειες αξιοποίησης του περιβάλλοντος Scratch για τη διδασκαλία άλλων γνωστικών αντικειμένων πχ τις ξένες γλώσσες.

Οι εργασίες που προς το παρόν μου φαίνονται πιο ενδιαφέρουσες, διότι διερευνούν την εκμάθηση συγκεκριμένων προγραμματιστικών εννοιών με το Scratch και παρέχουν ικανοποιητική ανάλυση αποτελεσμάτων για τις υπό διερεύνηση έννοιες, είναι οι εξής δύο εργασίες: “Μάθηση προγραμματισμού Η/Υ από εκκολαπτόμενους εκπαιδευτικούς με το Scratch” των Φεσάκη και Σεραφείμ (2009) και “Μάθηση προγραμματισμού Η/Υ από μαθητές Α’ Λυκείου με το Scratch” του Σαρημπαλίδη (2012). Δεν έχει σημασία ότι αναφέρονται στην τριτοβάθμια και στο Λύκειο, αντίστοιχα. Το πρόγραμμα σπουδών του μαθήματος Τ.Π.Ε. των Δημοτικών (τάξεις Ε’ και ΣΤ’) αναφέρει με σαφήνεια συγκεκριμένες προγραμματιστικές έννοιες η εκμάθηση των οποίων είναι προσδοκώμενο μαθησιακό αποτέλεσμα. Επίσης ενδιαφέρουσες είναι και οι εργασίες “Μια διδακτική πρόταση για τη γλώσσα προγραμματισμού Scratch” των Νικολού και Κόμη (2010) στην οποία προτείνεται μια ακολουθία μαθημάτων για τη διδασκαλία λειτουργιών του περιβάλλοντος Scratch και προγραμματιστικών εννοιών, “Scratch: Έντεκα διαφορετικές κατηγορίες μαθησιακών δραστηριοτήτων” των Κορδάκη και Ψώμου (2012) και “Σχεδιασμός, εφαρμογή και αξιολόγηση εικονικού κόσμου για τη διδασκαλία προγραμματισμού σε μαθητές Γυμνασίου” των Περουτσέα και Εμβαλωτή (2012) στην οποία εμφανίζεται ένας καινοτόμος συνδυασμός 3Δ εικονικού κόσμου και περιβάλλοντος Scratch.


Συγγραφείς

Τίτλος εργασίας

Πλαίσιο – σύντομη περιγραφή

4ο Πανελλήνιο Συνέδριο «Διδακτική της Πληροφορικής» της ΕΤΠΕ (Πάτρα, 2008)

Φεσάκης, Δημητρακοπούλου, Σεραφείμ, Ζαφειροπούλου, Ντούνη, ΤούκαΓνωριμία με το εκπαιδευτικό περιβάλλον προγραμματισμού ScratchΕργαστηριακή συνεδρία στην οποία παρουσιάστηκε για πρώτη φορά το Scratch

1ο Εκπαιδ. Συνέδριο «Ένταξη και χρήση των ΤΠΕ στην εκπαιδευτική διαδικασία» της ΕΤΠΕ (Βόλος, 2009)

Φεσάκης, ΣεραφείμΜάθηση προγραμματισμού Η/Υ από εκκολαπτόμενους εκπαιδευτικούς με το ScratchΈρευνα σε φοιτητές Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης για τη χρήση προγραμματιστικών εννοιών κατά τη δημιουργία προγραμμάτων με το Scratch
Μισιρλή, ΜιχαλόπουλοςΠαιδαγωγικό ψηφιακό υλικό με το Scratch στις φυσικές επιστήμες Δημιουργία λογισμικού με Scratch με περιεχόμενο από το πεδίο των φυσικών επιστημών για την Προσχολική Εκπαίδευση

5ο Πανελλήνιο Συνέδριο «Διδακτική της Πληροφορικής» της ΕΤΠΕ (Αθήνα, 2010)

Φεσάκης, Καράκιζα, Γουλή, Γλέζου, ΓόγουλουΕφαρμογές του Scratch στη διδασκαλία της ΠληροφορικήςΕργαστηριακή συνεδρία στην οποία παρουσιάστηκαν πέντε διδακτικές παρεμβάσεις αξιοποίησης του Scratch χρήσιμες για τη διδασκαλία προγραμματισμού, για το Δημοτικό, το Γυμνάσιο και το Λύκειο, αντίστοιχα
Χασανίδης, ΜπράτιτσηςΣχέδιο μαθήματος για διδασκαλία της δομής «Όσο» και της έννοιας του Ατέρμονος Βρόχου με χρήση του ScratchΠρόταση διδασκαλίας προγραμματιστικών δομών στη Γ’ Λυκείου
Χασανίδης, ΜπράτιτσηςΜαθήματα αλγοριθμικής σκέψης στη Γ’ Λυκείου, με χρήση του Scratch: Μια πρόταση για τη διδασκαλία της δομής επιλογήςΠρόταση διδασκαλίας προγραμματιστικών δομών στη Γ’ Λυκείου και πιλοτική εφαρμογή της
Νικολός, ΚόμηςΑποσφαλμάτωση με το ScratchΠρόταση διδασκαλίας της Πληροφορικής στη Γ’ Γυμνασίου που στοχεύει στην απόκτηση δεξιοτήτων αναζήτησης και διόρθωσης λαθών στο προγραμματιστικό περιβάλλον Scratch
ΑράπογλουΠρόταση εκπαιδευτικού σεναρίου για την παιδαγωγική αξιοποίηση του προγραμματιστικού περιβάλλοντος Scratch. Δημιουργία κόμικς με θέμα: Καθημερινή ζωή και Αλγοριθμική «Η Αλγοριθμική στο Μετρό»Πρόταση διδασκαλίας προγραμματισμού στη Γ’ Γυμνασίου
Νικολός, ΚόμηςΜια διδακτική πρόταση για τη γλώσσα προγραμματισμού ScratchΣχεδιασμός μαθημάτων (ενοτήτων) για ένα εργαστηριακό εξαμηνιαίο μάθημα προγραμματισμού στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση με βάση το μοντέλο creative learning cycle, υλοποίηση, αξιολόγηση και επανασχεδιασμός με βάση τη μεθοδολογία design-based research
Κοσμοπούλου, Φλώρου, Μπαγιάτη, ΧούστηςΑνάπτυξη διαδραστικής εφαρμογής για τη διδασκαλία του προγραμματισμού στο δημοτικό με χρήση του προγράμματος Scratch, βασισμένη σε rubrics αξιολόγησης και αυτοαξιολόγησηςΑνάπτυξη εφαρμογής με το Scratch για τη διδασκαλία βασικών εννοιών προγραμματισμού στη Γ’ Δημοτικού
Κοσμοπούλου, Φλώρου, Μπαγιάτη, ΧούστηςΕφαρμογή του διδακτικού μικρόκοσμου Scratch σε μαθητές Γ’ Τάξης ΔημοτικούΑνάπτυξη εφαρμογής με το Scratch για τη διδασκαλία βασικών εννοιών προγραμματισμού στη Γ’ Δημοτικού
ΜαυρουδήΑξιοποίηση του Scratch στο πλαίσιο της εκπόνησης ομαδικών εργασιών στο μάθημα της Πληροφορικής της Γ’ ΓυμνασίουΠρόταση για τη δημιουργία έργου με το Scratch στα πλαίσια του μαθήματος της Πληροφορικής στη Γ’ Γυμνασίου και πιλοτική εφαρμογή

2ο Πανελλήνιο Συνέδριο «Ένταξη και χρήση των ΤΠΕ στην εκπαιδευτική διαδικασία» της ΕΤΠΕ (Πάτρα, 2011)

Νικολός, Μισιρλή, Δαβράζος, Μπακόπουλος, ΚόμηςΕξοικείωση με τη γλώσσα προγραμματισμού Scratch και το ρομποτικό πακέτο Lego WeDoΕργαστηριακή συνεδρία στην οποία παρουσιάστηκε το Scratch

5ο Πανελλήνιο Συνέδριο «Καθηγητών Πληροφορικής» της ΠΕΚΑΠ (Ιωάννινα, 2011)

Νικολός, ΚόμηςΗ δομή επιλογής στη γλώσσα προγραμματισμού Scratch: Μια μελέτη περίπτωσης με μαθητές ΓυμνασίουΠρόταση διδασκαλίας της δομής επιλογής στη Β’ Γυμνασίου
Καψιμάλη, ΣάμψωνΠιλοτική μελέτη περίπτωσης αξιοποίησης του εργαλείου Scratch στη σχολική εκπαίδευσηΠρόταση διδασκαλίας προγραμματιστικών δομών στην Α’ Λυκείου με βάση το διδακτικό μοντέλο learning cycle και διερεύνηση των απόψεων των μαθητών για τον προγραμματισμό

6ο Πανελλήνιο Συνέδριο «Διδακτική της Πληροφορικής» της ΕΤΠΕ (Φλώρινα, 2012)

ΣαρημπαλίδηςΜάθηση προγραμματισμού Η/Υ από μαθητές Α’ Λυκείου με το ScratchΈρευνα για τη χρήση προγραμματιστικών εννοιών και δομικών στοιχείων του Scratch σε μαθητές Α’ Λυκείου
Τάτση, ΠαπαδάκηΜαθητές δημοτικού δημιουργούν ψηφιακά παιχνίδια στο Scratch για την ανακύκλωσηΔιαθεματικές δημιουργίες έργων Scratch από μαθητές της Δ’ Δημοτικού
Χασανίδης, Ντίνας, Μπράτιτσης, Στάμου, ΓκόγκουΔιαθεματική πρόταση διδασκαλίας για το μάθημα ΤΠΕ της ΣΤ’ Δημοτικού με χρήση γλωσσικών δραστηριοτήτων και του περιβάλλοντος ScratchΔιαθεματική πρόταση διδασκαλίας προγραμματισμού για τη ΣΤ’ Δημοτικού και εφαρμογή της
Μαυροχαλυβίδης, Μακρής, ΜπέκοςΔιδακτική προσέγγιση του αντικειμενοστραφούς προγραμματισμού με το ScratchΠρόταση διδασκαλίας εννοιών αντικειμενοστρεφούς προγραμματισμού για τη Β’ Λυκείου
Κορδάκη, ΨώμοςScratch: Έντεκα διαφορετικές κατηγορίες μαθησιακών δραστηριοτήτωνΕργαστηριακή συνεδρία στην οποία παρουσιάστηκαν έντεκα διαφορετικοί τύποι δραστηριοτήτων για τη διδακτική του προγραμματισμού με το Scratch
Μπράτιτσης, Χασανίδης, Παπαχαραλάμπους, ΑρβανιτάκηςΕισαγωγή στο περιβάλλον Scratch: Παραδείγματα διδακτικών δραστηριοτήτων προγραμματισμού για την Αβάθμια και τη Ββάθμια εκπαίδευσηΕργαστηριακή συνεδρία στην οποία παρουσιάστηκε το περιβάλλον του Scratch καθώς και τρεις διαφορετικές δραστηριότητες κατάλληλες για το δημοτικό, το γυμνάσιο και το λύκειο, αντίστοιχα

6ο Πανελλήνιο Συνέδριο «Καθηγητών Πληροφορικής» της ΠΕΚΑΠ (Πάτρα, 2012)

Δομουχτσής, Μακρής, Μαυροχαλυβίδης, Μπέκος, ΔαλαμήτραΣύνθετες εφαρμογές με τη γλώσσα προγραμματισμού ScratchΠρόταση διδασκαλίας για την εκμάθηση προγραμματιστικών εννοιών στη Γ’ Γυμνασίου

8ο Πανελλήνιο Συνέδριο με Διεθνή Συμμετοχή «Τεχνολογίες Πληροφορίας & Επικοινωνιών στην Εκπαίδευση» της ΕΤΠΕ (Βόλος, 2012)

Μεδίτσκου, ΜπράτιτσηςΗ αξιοποίηση των μέσων μεταφοράς πληροφορίας με τη χρήση του λογισμικού Scratch για την εκμάθηση λεξιλογίου της γερμανικής ως Β’ ξένης γλώσσας στη ΣΤ’ τάξη ΔημοτικούΕκπαιδευτική παρέμβαση με αξιοποίηση εφαρμογής Scratch για την παρουσίαση και εκμάθηση λεξιλογίου της γερμανικής γλώσσας ως δεύτερης ξένης γλώσσας στη ΣΤ’ Δημοτικού
Κοροσίδου, ΜπράτιτσηςΕφαρμογή του Scratch και χρήση του BeeBot στην τάξη εκμάθησης της Αγγλικής ως ξένης γλώσσαςΕκπαιδευτική παρέμβαση με αξιοποίηση εφαρμογής Scratch για την εξάσκηση επικοινωνιακών δεξιοτήτων μαθητών της Δ’ Δημοτικού στην αγγλική γλώσσα
Περουτσέας, ΕμβαλωτήςΣχεδιασμός, εφαρμογή και αξιολόγηση εικονικού κόσμου για τη διδασκαλία προγραμματισμού σε μαθητές ΓυμνασίουΕμπειρική έρευνα σε μαθητές Γ’ Γυμνασίου για τις δυνατότητες αξιοποίησης του τρισδιάστατου εικονικού κόσμου Second Life στην εκμάθηση του προγραμματισμού στο Scratch
Κορδάκη, ΨώμοςΜαθησιακές δραστηριότητες στο περιβάλλον Scratch: Αντιλήψεις εκπαιδευτικώνΔιερεύνηση των αντιλήψεων εκπαιδευτικών Πληροφορικής για έντεκα τύπους μαθησιακών δραστηριοτήτων που μπορούν να πραγματοποιηθούν στο Scratch

Author's message

The content written in greek language concerns papers for greek national conferences or educational material for greek school education curricula.

Translate

About Me

School ICT Teacher, Dipl. Electrical & Computer Engineering, MSc Technology Education - eLearning,
Certif. Programming Mobile Apps for Android Handheld Systems
Find me @LinkedIn
© 2014 Kostas Katsoulas blog. Designed by Bloggertheme9
Powered by Blogger.
back to top